استفراغ خونی ، وجود خون قرمز در مدفوع و مدفوع سیاه رنگ از علایم خون‌ریزی دستگاه گوارش هستند. خون‌ریزی مجرای گوارش علل مختلفی دارد ، از قبیل: زخم گوارشی ، التهاب معده ، واریس مری ، آسیب مری ، التهاب زخمی روده بزرگ ، توده‌های سرطانی و هموروئید.

مدفوع قرمز یا قرمز- قهوه‌ای نشان‌دهنده چه مشکلاتی است؟
این علامت می‌تواند نشان‌دهنده چند مشکل باشد؛ به طور مثال پولیپ روده بزرگ ، سرطان ، بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو.
یکی از علل شایع‌تر خون‌ریزی‌های شدید مقعدی در افراد بالای 60 سال ، خون‌ریزی معده یا دوازدهه است به خصوص اگر خون‌ریزی سریع و شدید باشد. خون‌ریزی آهسته‌ای که از معده یا دوازدهه منشا می‌گیرد و از مجرای روده عبور می‌کند ، موجب سیاه شدن مدفوع می‌گردد. البته خوردن شیرین‌بیان یا ترکیبات آهن نیز می‌تواند باعث سیاه شدن رنگ مدفوع شود.

استفراغ‌های خونی چه تشخیص‌هایی را مطرح می‌کنند؟
خون استفراغ شده مطرح‌کننده خون‌ریزی از مری ، معده یا قسمت فوقانی روده کوچک ( دوازده ) است.
خون‌ریزی بخش‌هایی از روده که پایین‌تر از دوازدهه قرار دارند ، معمولا به سمت بالا ، یعنی به معده بازنمی‌گردد ، بلکه وارد مدفوع می‌شود. استفراغ خونی با رنگ قرمز روشن نیز نشان می‌دهد که خون‌ریزی تنها مدت کوتاهی قبل از بروز استفراغ آغاز شده است.
خونی که مدت زمان طولانی‌تر در معده باقی ‌مانده باشد ، معمولا قرمز تیره یا قهوه‌ای رنگ است ، یا شبیه تفاله ی ته‌نشین شده ی قهوه است.

خون‌ریزی‌های دستگاه گوارش چطور تشخیص داده می‌شوند؟
در خون‌ریزی قسمت فوقانی مجرای گوارش ، پزشک از روشی به نام آندوسکوپی مجرای فوقانی استفاده می‌کند. در این روش یک لوله فیبر نوری کوچک از طریق مری پایین فرستاده شده و وارد معده می‌گردد تا محل خون‌ریزی را کشف کند.

در خون‌ریزی‌های مجرای گوارش تحتانی و پزشک ممکن است از کولونوسکوپی استفاده کند. کولونوسکوپی یعنی دیدن کلون یا روده بزرگ همان اندوسکوپی قسمت تحتانی دستگاه گوارش است اما لوله آن از طریق مقعد وارد شده و درروده بزرگ به سمت بالا هدایت می‌شود.

در اغلب موارد تشخیص وجود خون در مدفوع فقط از طریق انجام تست‌های آزمایشگاهی امکان‌پذیر است ، زیرا مقدار خون ، کمتر از مقداری است که قابل رویت باشد و به این حالت "خون مخفی" گفته می‌شود.

نشانه های خون ریزی :

خون ریزی گوارشی به 5 شکل زیر می تواند ظاهر شود:

1-     استفراغ خون روشن با موادی با زمینه قهوه ای که نشانه خون ریزی قسمت فوقانی دستگاه گوارش است.

2-  مدفوع قیری و بدبو ، این نوع مدفوع که ملنا نام دارد بر وجود خون حداقل به مدت 14 ساعت در دستگاه گوارش دلالت می کند.

3-  عبور خون قرمز روشن یا خرمائی مایل به قرمز در مدفوع که این تظاهر بیشتر مربوط به خون ریزی قسمت تحتانی دستگاه گوارش است. اگر چه در خون ریزی های  وسیع دستگاه گوارش فوقانی نیز چنین تظاهری می تواند وجود داشته باشد.

4-  خون ریزی مخفی گوارشی که در آزمایشات اختصاصی مربوط به مدفوع تشخیص داده می شود. این نوع خون ریزی بیشتر نشانه تومورهای دستگاه گوارشی است که معمولاً با علائمی نظیر کاهش وزن و علائم کم خونی مزمن همراه است.البته موارد دیگر نیز می توانند سبب خون ریزی مخفی گوارشی شوند.

5-  علائم از دست دادن خون یا کم خونی مانند سیاهی رفتن چشم، سنکوپ، درد قفسه سینه یا تنگی نفس. این علائم می توانند تنها علائم خون ریزی باشند.

 علت های خون ریزی گوارشی :

بیماری هایی که موجب خون ریزی گوارشی فوقانی می شوند عبارتند از :

زخم های معده واثنی عشر، واریسهای گوارشی ( عمدتاً در اثر مشکلات کبدی و عروق مربوط به آن ایجاد می شوند )، خراشیدگی های مخاط معده و یا اثنی عشر ، خراشیدگی های التهابی مری، بدخیمی ها و دلایل نا معلوم.

- شایعترین علت خون ریزی با منشاء روده کوچک، گشاد شدگی غیر طبیعی عروقی و تورمورها است. مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی نیز می تواند با ایجاد خراشیدگی و زخم در روده کوچک، باعث خون ریزی مزمن و نامعلوم گوارشی شود.

- علل خون ریزی با منشأ روده بزرگ ، همورئید (بواسیر ) زخم های مقعد، بیرون زدگی جداره روده، گشاد شدگی غیر طبیعی عروقی، سرطان های گوارشی و التهاب روده است.

 نکته : یکی از علل شایع خون ریزی های گوارشی ، استفاده بی رویه از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مثل مفنامیک اسید ، دیکلوفناک ، بروفن ، پیروکسیکام و... ) است. به همین دلیل، این داروها باید فقط با مشاوره پزشک و به مقدار لازم مصرف شوند.

 علائم ویافته ها:

اگرچه شروع خون ریزی ممکن است در ارتباط با خستگی، تنش، فشار عصبی، عفونت دستگاه گوارش فوقانی، بی احتیاطی در رژیم غذائی، مصرف الکل و یا داروهای محرک باشد، ولی ممکن است بدون وجود هیچ عامل مستعد کننده مشخصی نیز بروز کند.

 علائم و یافته ها به شدت خون ریزی بستگی دارد.

در خون ریزی خفیف و کم (کمتر از 500 میلی لیتر ) بیمار ممکن است فقط دچار کمی ضعف وتعریق شود.

خون ریزیهای قابل توجه منجر به تغییر در وضعیت ضربان قلب و فشار خون می شوند همچنین بیماران عموماً با ضعف ، سرگیجه ،تنگی نفس ، درد کرامپی شکم واسهال مراجعه می کنند.

از دست دادن شدید خون ( بیش از یک لیتر خون در 24 ساعت ) ممکن است سبب بروز علائم شوک شود.